De Universiteit van Nederland Podcast

Laatste aflevering:27 sep – 865. Dit moet je niet doen bij iemand die rouwt

De Universiteit van Nederland Podcast

De beste wetenschappers geven antwoord op spraakmakende vragen. Zo leer je binnen 15 minuten waarom muggen altijd jou moeten hebben en hoe robots ons leven redden. Van donkere materie tot verliefdheid bij dieren: alles komt voorbij! Deze podcast heeft een Creative Commons-licentie (CC BY). Deel onze podcast dus zo veel als je wil, maar vergeet onze naam zeker niet te vermelden.

Door Universiteit van Nederland

Volg podcast

Luister via:

Afleveringen

865. Dit moet je niet doen bij iemand die rouwt

HEY U! Is het normaal dat je je na de dood van een dierbare niet per se verdrietig voelt? Kun je eigenlijk ziek worden van rouw? En rouwden mensen vroeger anders dan nu? In deze aflevering beantwoordt rouwprofessor Lonneke Lenferink (Universiteit Twente/Rijksuniversiteit Groningen) vijf van jullie gestelde vragen over rouw. Of het nu gaat over hoe je iemand het beste kunt steunen die rouwt, of je ook om iets anders dan een persoon kunt rouwen, of hoe kinderen anders rouwen dan volwassenen: na deze video begrijp jij een stuk beter wat rouw eigenlijk met je doet. Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Lonneke nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments ⬇️ Meer weten? Luister onze eerdere podcast met Lonneke Lenferink: https://www.universiteitvannederland.nl/podcast/rouwen-zonder-huilen-heel-normaal-dit-is-waarom *Meer wetenschap?* Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: https://universiteitvannederland.substack.com/ Check onze podcast in je favoriete podcast-app. Instagram ► https://www.instagram.com/UniversiteitNL TikTok ► https://www.tiktok.com/@UniversiteitNL *Wil je meer weten over onze stichting?* ► http://www.universiteitvannederland.nl/ Wil je ons iets vragen? Of heb je een opmerking? Dat kan via dit formulier: https://forms.gle/5YTUR72pTwzXRAFk6 *Over de Universiteit van Nederland:* Wij geloven dat iedereen moet kunnen leren van de topwetenschappers die we hebben in Nederland. Zonder collegegeld of tentamens. Zet je nieuwsgierigheid aan en kijk, luister of volg de Universiteit van Nederland. Voor niet-commercieel gebruik is het toegestaan om fragmenten (mits de context behouden) te gebruiken. Vermeld wel altijd bron: Universiteit van Nederland. Bij twijfel, mail ons op info@universiteitvannederland.nl. 0:00 Jullie 5 vragen over rouw! 0:15 Wat kan je doen voor iemand die rouwt? 1:15 Hoe kan je diegenen ondersteunen? 1:32 Kan je ziek worden van rouw? 2:20 Fysiek ziek worden van rouw 2:55 Hoe rouwden mensen vroeger? 3:35 Konden we vroeger beter rouwen? 3:46 Kun je alleen om mensen rouwen? 4:12 Verschillende soorten verlies 4:45 Rouwen kinderen anders dan volwassenen? 5:45 Wat is de meest voorkomende manier om met rouw om te gaan? 6:45 Is het normaal dat je na iemands dood niet verdrietig bent? 7:08 Onderzoek nabestaanden MH-17-ramp See omnystudio.com/listener for privacy information.

864. Zo kun je minder zout eten zonder dat je het proeft

Een kilo zout; dat is wat de gemiddelde Nederlander jaarlijks ongemerkt te veel binnenkrijgt. Wereldwijd is zout verantwoordelijk voor maar liefst 1,65 miljoen doden per jaar. Voedingskundige Marianne Geleijnse van de Wageningen Universiteit legt uit waarom zout een gevaarlijke sluipmoordenaar is, en hoe de voedingsindustrie ons een zoutobsessie aanleert. Gelukkig is de zucht naar zout een aangeleerde smaak, wat betekent dat je er ook vanaf kan komen. Hoe? Luister de podcast zodat je zonder smaakverlies succesvol kunt ontzouten! Voedingscentrum: https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/zout-en-natrium.aspx See omnystudio.com/listener for privacy information.

863. Hoe groot is de kans dat je elkaar tegenkomt?

Hoe vaak heb jij al gezegd: “Nou, wat toevallig dat wij elkaar hier tegenkomen!”? Toevallig ontmoetingen lijken willekeurig, maar dat zijn ze niet volgens wiskundige Sandjai Bhulai van de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij kan het zelfs uitrekenen: hoe vaak je mensen tegenkomt, maar ook hoe vaak je ze nét misloopt. Om zijn formule in de praktijk te testen, lieten we zes proefpersonen een uur lang willekeurig door de stad lopen. Benieuwd wat daaruit kwam? Kijk of luister dan deze aflevering! Wil je weten hoe Sandjai precies tot zijn formule komt? Bekijk dan het doorgespoelde deel van de aflevering waarin hij de hele formule verder uitlegt: https://youtu.be/nEubIQin7Tk Tool van Sandjai: https://math.vu.nl/~sbhulai/uvnl/ En vind je het leuk om zelf uit te rekenen wat de kans is dat jij een bekende tegenkomt of juist nét niet tegenkomt. Sandjai heeft de hele formule a.d.h.v. een voorbeeld hier ook nog uitgeschreven: https://drive.google.com/file/d/1SrC4mxJhwRtHRovc1ISsqjlEX8_9yyZI/view?usp=sharing 0:00 Kun je uitrekenen of je iemand wel of niet tegen kunt komen? 1:06 Wat is de kans dat je iemand tegenkomt? 2:06 Op welke afstand kun je iemand herkennen? 3:59 Hoe bereken je de kans dat je iemand kunt tegenkomen? 5:07 Hoe bereken je de relatieve snelheid? 7:51 Wat is de kans dat je één iemand tegenkomt? 9:04 Waarom kom ik mijn ex overal tegen? 9:45 Hoe bereken je dit voor meerdere mensen? 10:20 Hoe vaak gaan ze elkaar tegenkomen? 11:09 Hoe kun je een kansberekening nauwkeurig maken? 12:04 Waarom speelt toeval een rol bij kansberekeningen? 12:17 Wat is de kans dat je iemand net niet tegenkomt? 14:44 Hoe wordt kansberekening toegepast in oorlogssituaties? 15:22 Hoe kan ik mijn ex ontlopen? See omnystudio.com/listener for privacy information.

862. Hoe ontstaat je zelfbeeld? En welke invloed heeft de portemonnee van je ouders?

Hoeveel invloed heeft de plek waar je wieg staat op hoe je naar jezelf kijkt? Eddie Brummelman (Universiteit van Amsterdam) onderzoekt in zijn project Generatie Hoop hoe opgroeien in armoede of rijkdom het zelfbeeld van kinderen vormt. Want wie minder kansen krijgt, kan zichzelf ook als minder slim of talentvol gaan zien. In deze aflevering vertelt Eddie hoe kinderen ongelijkheid al vroeg leren herkennen, hoe ze daar stereotypes aan gaan verbinden, en hoe die uiteindelijk kunnen doorwerken in hun eigen zelfbeeld. Maar óók hoe het anders kan: door kinderen op een andere manier te leren kijken naar ongelijkheid, kunnen we ervoor zorgen dat ieder kind zijn talenten gaat erkennen. Lil Scientist platform: https://kidlab.nl/project/lilscientist/. Hoe complimenten zorgen voor een laag zelfbeeld: https://open.spotify.com/episode/6Fc40WMUdPqtQqbDewxnvK?go=1&sp_cid=4d5a01c724dd1a3df96c06b60e2af2de&utm_source=embed_player_p&utm_medium=desktop https://www.youtube.com/watch?v=gbUeQKUP_eE See omnystudio.com/listener for privacy information.

861. Hoe weet een arts of jouw moedervlek kwaadaardig is?

Heb je je ooit afgevraagd wat er precies met jouw stukje huid gebeurt nadat die is weggesneden bij de huisarts of dermatoloog? In deze aflevering neemt patholoog Sjors Koppes (@dr.pathologica), dé medische detective van het ziekenhuis, ons mee achter de schermen van het Erasmus MC. Hij laat zien hoe hij kwaadaardig gedrag op celniveau opspoort, en of die ene moedervlek onschuldig is of toch huidkanker. Meer van dit: 📲 Wil je meer pathologisch speurwerk zien van Sjors? Volg hem dan op zijn socials: @dr.pathologica 📽️ We maakten eerder een video over hoe je huidkanker herkent: https://www.universiteitvannederland.nl/college/hoe-herken-je-huidkanker 0:00 Wat doet een patholoog eigenlijk? 1:00 Hoe begint het onderzoek naar een moedervlek? 1:15 Hoe maak je weefsel zo klein dat je het onder de microscoop kunt bekijken? 1:34 Waarom is huidweefsel net als kaas? 1:58 Vijf stappen om huid onder een microscoop te onderzoeken 3:36 Wat zie je onder de microscoop? 4:04 Welke cellen zijn belangrijk bij het opsporen van kanker? 5:05 Hoe ontstaan kankercellen? 5:39 Hoe herkent een patholoog kanker? 6:48 Hoe ontstaan uitzaaiingen? 7:23 Wat zijn carcinomen? 7:42 Wanneer is een moedervlek een melanoom? 8:12 Hoe ziet een melanoom eruit onder de microscoop? 8:38 Wanneer is een moedervlek goedaardig of kwaadaardig? 9:19 Wanneer spreken we van een melanoom? 9:51 Hoe herken je zelf een melanoom? 10:40 Wat ontdekt een patholoog nog meer? (Fillers) 11:29 Waarom is pathologie zo belangrijk? See omnystudio.com/listener for privacy information.

860. Klaagden de Romeinen ook al over "te veel migranten"? (BONUS)

Hadden de Romeinen ook al te maken met migratie? Zeker! Uit DNA-onderzoek blijkt dat 1 op de 10 mensen in het Romeinse Rijk geboren werd op een compleet andere plek dan waar ze stierven. Best vergelijkbaar met migratiecijfers in de EU nu. Olivier Hekster (hoogleraar Oude Geschiedenis) en Merijn Doggen (hoofdredacteur Universiteit van Nederland) kijken door de bril van de Romeinen naar de migratie van nu, live op het Best Kept Secret Festival. Waren er destijds ook al demonstraties, zoals we die nu bijvoorbeeld in Ter Apel zien? En wat kunnen we leren van een eeuwenoude brief van soldaat Apion, een migrant uit die tijd - en hoe kijken migranten van nu daar zelf naar? En goed nieuws: dit is een voorproefje! Vanaf november draait het nieuwe seizoen van Rare Jongens helemaal om migratie. Je vindt de podcast via deze link: https://open.spotify.com/show/3VZ2qBh27xCnZbLM4zjCNv?si=53ab4f61518e435d. See omnystudio.com/listener for privacy information.

859. Hoe kan een land waar het zo vaak regent een watertekort krijgen?

Nederland staat bekend als wereldexpert in het beheersen van water. Maar die kracht wordt nu onze zwakte. We hebben ons landschap zo ingericht dat we water razendsnel kunnen afvoeren, maar daardoor zijn we extra kwetsbaar geworden voor droogte. Vooral op de hoge zandgronden, zoals in Brabant en de Achterhoek, wordt dat steeds duidelijker. We moeten water daarom niet alleen afvoeren, maar ook leren het langer vast te houden. Onderzoeker Bregje van der Bolt van Wageningen University legt samen met Brenda Arends van Waterschap Aa en Maas in Brabant uit hoe we dat kunnen doen en wat voor een keuzes er nodig zijn. Het onderzoek van Bregje en de waterschappen is een project van de Nationale Wetenschapsagenda (NWA). De NWA maakt onderzoek mogelijk waarin wetenschappers samenwerken met maatschappelijke partijen. Dit leidt tot kennis die de wetenschap zonder hulp van de maatschappij niet had kunnen krijgen. Lees er meer over op hun website ► https://www.nationalewetenschapsagenda.nl/ 0:00 Waarom is Nederland wereldkampioen in water afvoeren? 0:36 Hoe krijgt Nederland een watertekort terwijl het zo vaak regent? 0:51 Hoe merken waterschappen een watertekort? 1:09 Kunnen we kampioen worden in water vasthouden? 1:29 Wordt Nederland weer drassig? 1:43 Was Nederland vroeger veel natter? 2:32 Hoe hebben we Nederland naar onze hand gezet? 2:42 Wie beheert ons watersysteem? 3:39 Hoe veranderde ons waterbeheer na de Tweede Wereldoorlog? 4:30 Wat kunnen waterschappen doen tegen droogte? 5:04 Wat zijn de gevolgen van droogte? 5:28 Waarom hebben de hoge zandgronden het meest last van de droogte? 6:09 Waarom daalt de grondwaterstand? 7:36 Hoe kunnen we tegelijkertijd wateroverlast en droogte hebben? 7:52 Hoe lossen we droogte en wateroverlast op? 8:55 Welke oplossingen werken waar? 9:40 Hoe ziet de toekomst van het Nederlandse water eruit? 12:15 Waarom moeten we leren leven met het water? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Even Denken: Kun je iemand té goed kennen?

Luister hier alle afleveringen van onze nieuwe podcast-serie 'Even Denken'. Abonneer je hier en mis niets. Soulmates, je perfecte match en koppels met een gezamenlijk Instagram-account: in onze maatschappij lijkt het ideaal dat je volledig samensmelt met de persoon van wie je houdt. Je deelt alles, vertelt elkaar alles en kent elkaar door en door. En dat geldt niet alleen voor je partner. Ook van beste vrienden en familie verwachten we dat ze precies weten wie we zijn en wat er in ons omgaat. Maar kan dat eigenlijk wel? Kun je een ander ooit écht volledig kennen? En misschien nog belangrijker: moet je dat wel willen? Sophie en Damiaan beginnen deze aflevering bij misschien wel het bekendste filosofische liefdeskoppel: Jean-Paul Sartre en Simone de Beauvoir, en hun onconventionele relatie. Wat kunnen we daarvan leren over onze eigen relaties? En blijft liefde misschien juist bestaan doordat een deel van de ander altijd onbekend blijft? See omnystudio.com/listener for privacy information.

858. Mensen verstaan in een drukke kroeg? Zo doet je brein dat.

Een gesprek voeren in een drukke kroeg is een topsportprestatie. In deze interactieve aflevering ontdek je het geheim van je twee oren en ervaar je zelf hoe je hersenen ruis filteren om die ene stem boven het geroezemoes uit te tillen. Neurowetenschapper Martijn Agterberg (Radboudumc) legt uit waarom horen met slechts één oor voelt als 'watertrappelen met één been' en hoe een geniale vondst bij bijen de oplossing biedt voor het cocktailparty-probleem. Zet je koptelefoon op en hoor de wetenschap zoals je die nooit eerder hoorde. Onderzoek Martijn: https://www.radboudumc.nl/nieuws/2026/beter-horen-in-elke-omgeving See omnystudio.com/listener for privacy information.

857. Waarom hebben we schaam, oksel- en baardhaar, maar geen vacht meer?

HEY U! Waarom zijn mensenbaby's eigenlijk zo ontzettend hulpeloos vergeleken met andere diersoorten? Waarom zijn we in de loop van de evolutie onze vacht verloren, maar hebben we nog wel oksel- en schaamhaar? En wat is het evolutionaire nut van homoseksualiteit? In deze aflevering beantwoordt Yanell Braumuller (Universiteit Leiden/Naturalis) vijf van jullie meest brandende evolutie-kijkersvragen. Of het nu gaat over de vraag of we ooit weer op vier poten gaan lopen, of vogels stiekem kleine vliegende dinosauriërs zijn, of hoe het nu écht zit met de kip en het ei: na deze video heb jij genoeg gespreksstof voor je volgende feestje. Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Yanell nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments ⬇️ Meer weten? 📲Volg Yanell op Instagram voor leuke content over dino’s, levende dieren, klimaat en evolutie: https://www.instagram.com/paleo_jacks/ 📽️Waarom hebben we onze verstandskiezen nog? Bekijk onze eerdere video met Yanell! https://www.universiteitvannederland.nl/college/waarom-heb-jij-verstandskiezen-als-we-ze-toch-trekken 🐔Nog meer wetenschap over de kip vs het ei: https://www.youtube.com/watch?v=H17ge5BuW3M 0:00 Jouw vijf vragen over evolutie! 0:39 Waarom is de mens ergens in de evolutie zijn vacht verloren? 1:09 Waarom hebben we nog schaam-, oksel- en hoofdhaar? 1:30 Wat zijn feromonen? 1:46 Waarom hebben mannen een baard? 1:57 Waarom zijn onze baby's zo hulpeloos ten opzicht van andere dieren? 2:43 Wat zijn de voor- en nadelen van het hebben van grote hersenen? 3:12 Zijn dinosauriërs niet gewoon hele grote vogels? 3:58 Wat was er eerder? De kip of het ei? 4:26 Waarom was de kip er eerder dan het kippenei? 5:21 Is evolutie omkeerbaar? 5:42 Wat is een reversal in evolutie? 6:14 Kunnen we weer op vier poten lopen of in water gaan leven? 6:38 Moet alle evolutie perfect zijn? 7:13 Waarom evolueren dieren zich? 7:28 Wat is het evolutionaire nut van homoseksualiteit? 7:55 Bij welke dieren, naast de mens, zien we homoseksualiteit? See omnystudio.com/listener for privacy information.