Het uur van de waarheid

Laatste aflevering:14 nov – Winkeliers worden gegijzeld door slechte reviews. En valse uitspraken van voetballers gaan viraal.

Het uur van de waarheid

Dennis van den Buijs duikt in de wereld van nepnieuws en online bedrog, samen met factcheckers, experten en luisteraars. Of het nu gaat over de oorlog in Oekraïne, de verkiezingen in Amerika, klimaatverandering of de coronapandemie: elk verhaal z’n complot lijkt het wel. Fakenews, misleiding en propaganda waren nog nooit zo zichtbaar: op sociale media, in onze mailbox of via berichtjes op je smartphone waarin gehengeld wordt naar data en je geldbuidel. Maar wat is nu echt en wat niet? Hoe weet je dat? Wat is de technologie en het doel erachter? En waarom zijn we zo vatbaar voor oplichting en nepverhalen?

Door VRT NWS

Volg podcast

Luister via:

Afleveringen

Winkeliers worden gegijzeld door slechte reviews. En valse uitspraken van voetballers gaan viraal.

Valse quotes van Lamine Yamal, Zlatan en Mbappé overspoelen sociale media én nieuwssites. Jonas Van De Veire van Sporza tackelt het probleem! Winkelier Kristof moet 289 euro betalen om een valse negatieve review op Google te verwijderen. Steeds meer handelaars worden op die manier afgeperst en gegijzeld, weet ook Unizo. In Egypte worden factcheckers gemarteld in de cel. Lara Richir van VRT NWS legt uit waarom.

Zijn er opnieuw meer panda's? En Belgische historische figuren gaan viraal dankzij AI, maar hoe waarheidsgetrouw zijn ze?

Het Instagramkanaal @belgianhistory8 met AI-video's over de Belgische geschiedenis gaat viraal. De maakster Melissa en historicus Brecht Deseure (ULB) schuiven aan. Lieven Scheire vertelt over de stille revolutie in het land van humanoïde robots. We checken de uitspraak van Marc Coucke of er echt meer panda's zijn dan enkele jaren geleden. Wie zit er achter die rare reacties op sociale media? Ook VRT NWS kampt met bots, vertelt eindredacteur Lousie Soetens.

Waarom wantrouwen we medicijnen?

Neen, je krijgt geen autisme van foliumzuur of paracetamol. Waar komt die scepsis ten opzichte van vaak geteste medicijnen toch vandaan? Professor Farmaceutica Veerle Foulon (KULeuven) werkt bij het Europese geneesmiddelenagentschap en legt uit. Microsoft maakt zijn jaarrapport cyberveiligheid op. Het idee van de week komt van Jany uit Dilbeek. Stuur hem een verdachte mail door, en zijn gratis tool zegt of het phishing is of niet.

Hoe betrouwbaar is 'extra vierge' olijfolie?

Amerikaanse politici vallen elkaar aan met deepfakevideo's. Politicoloog Peter Van Aelst (UAntwerpen) legt uit hoe AI het nieuwe wapen is bij de midterms in de Verenigde Staten. Hoe betrouwbaar is 'extra vierge' op een fles olijfolie? Testaankoop stuurde 18 flessen olijfolie uit Vlaamse supermarkten naar het labo én een smaakpanel. Brain Freeze gaat viraal op TikTok. Maar wat is het en is het echt zo gevaarlijk als sommige filmpjes beweren. Arts en factchecker Marleen Finoulst legt uit.

Krijg je hoofdpijn door kosmische aardstralen?

Boekhandelaars trekken aan de alarmbel: romans geschreven door AI overspoelen de markt. Ellen Debackere van de checkredactie dook in het verhaal. Krijgen we hoofdpijn door de aardstraling van het Schumanneffect? Stralingsexpert Els De Waegeneer van de UGent legt uit. Hoe afhankelijk zijn we nog van Taiwan voor de productie van chips? En wat als China het eiland inlijft? Tom Vandeweghe (VRT NWS) legt uit.

Kan een chatbot pijn voelen?

Dichten we AI te menselijke kenmerken toe? Tim Verheyden (VRT NWS) is onze tech-antropoloog met dienst. Hoe weet je wie een document heeft geschreven? Rien Emmery legt uit hoe hij de kabinetsmedewerker van Ben Weyts ontmaskerd heeft die een vals opiniestuk schreef als gay moslim. Niemand in het Stade de France zag de reclameborden die wij op tv zagen tijdens Frankrijk-België. Hoe dat komt legt Ri Verspecht uit van BrightBoard.

Kan een Tesla spoken zien?

Kan een Tesla spoken zien? De radar van de auto toont wandelende mensen op kerkhoven die er in het echt niet zijn. We deden de test. Waar lekken al onze data heen? Twizzit, Jims en ook de Belgische schaakbond waren recent slachtoffer van een datalek. Wie weet er nu wat over ons? Uitleg door Tim Verheyden (VRT NWS). Kan AI een gezicht reconstrueren? Floue foto's van de daders van een verijdelde aanslag in Engeland werden verscherpt en gingen de wereld rond. Uitleg door Daan Nicolay (VRT NWS).

Hoe vermom je cocaïne? Bestaat de vulvavis?

Cocaïne komt de Antwerpse haven binnen vermomd als zeep, geïmpregneerd in hout of verstopt in valse avocado's. Bob Van den Berghe van het VN-Agentschap voor Drugs legt uit welke technieken drugsbendes allemaal gebruiken. Kletsy is een nieuwe Vlaamse telefoniedienst die senioren kunnen opbellen als ze zich eenzaam voelen. Een AI-stem houdt de conversatie gaande. VRT NWS test het uit. Bestaat de Venezolaanse vulvavis? Werk voor onze checkredactie.

Waarom gaan Marokkaanse jongeren amper stemmen?

Marokko kiest een nieuw parlement. Schijnverkiezingen of niet? Wat met kritiek op het regime? Bestaat er objectief nieuws daarover? Khallid Sellam van VRT NWS legt uit. Siegfried Bracke en Sander Loones pronken op X met hun nieuwe Mercedes. Rien Emmery zocht uit of die berichten kloppen. Fabels over narcose! Kan je plots wakker worden terwijl de chirurg je bot doorzaagt? Verlamd door de epidurale? Anesthesist Arne Wouters (UZA) schreef het boek 'Slaap lekker'.

Beter sperma dankzij oesters en testosteron: kan dat?

Spermaxxing is hot op sociale media, maar kloppen al die tips en tricks om je sperma te verbeteren wel? We praten met uroloog Ruben De Groote. Toponderzoekers waarschuwen dat AI ingetoomd moet worden. "We kunnen de gevolgen niet controleren", klinkt het. Tim Verheyden van VRT NWS over geld versus ethiek in AI-land. En factchecks over EcoGPT en de naamswijziging van Canadese ganzen naar Donald Ducks.