Het uur van de waarheid

Laatste aflevering:23 mei – Van seksuele tolerantie naar conservatieve kramp: het is van alle tijden

Het uur van de waarheid

Dennis van den Buijs duikt in de wereld van nepnieuws en online bedrog, samen met factcheckers, experten en luisteraars. Of het nu gaat over de oorlog in Oekraïne, de verkiezingen in Amerika, klimaatverandering of de coronapandemie: elk verhaal z’n complot lijkt het wel. Fakenews, misleiding en propaganda waren nog nooit zo zichtbaar: op sociale media, in onze mailbox of via berichtjes op je smartphone waarin gehengeld wordt naar data en je geldbuidel. Maar wat is nu echt en wat niet? Hoe weet je dat? Wat is de technologie en het doel erachter? En waarom zijn we zo vatbaar voor oplichting en nepverhalen?

Door VRT NWS

Volg podcast

Luister via:

Afleveringen

Van seksuele tolerantie naar conservatieve kramp: het is van alle tijden

Volgens de Foto van Vlaanderen van VRT kijken jongeren minder open naar seksualiteit en zijn ze conservatiever. Jonas Roelens (UGent) is specialist gendergeschiedenis en vertelt dat er nog zulke periodes zijn geweest van een morele kramp na ongebreidelde openheid. Van de hoeren en "sodomieten in middeleeuws Brugge tot de vrouwen in Victoriaans Europa. Kan je paracetamol gebruiken als slaapmiddel? Dat houdt Tim Pauwels van de factcheckredactie meer dan wakker!

Elke factuur in je mailbox is verdacht. En kan je als journalist onpartijdig werken in Rusland?

Een Nederlandse reportage over de gewone Rus krijgt kritiek. "Te veel Poetin-aanhangers in beeld", klinkt het. Ruslandkenner Marijn Trio (VRT NWS) keek mee en beantwoordt de vraag: kunnen we echt weten hoe het leven in Rusland is als journalisten er niet binnen mogen? Elke factuur in je mailbox is vanaf nu verdacht. Phishers kunnen zelfs je vaste betalingen aanpassen. Commissaris Christophe Van Bortel van de Federale Politie legt uit.

Fans van Christoff opgelicht. En checkt Tinder of foto's echt zijn?

Zanger Christoff heeft problemen: zijn fans worden opgelicht door valse profielen die zich voordoen als de enige echte zingende opti-opti-optimist. We gaan op Tinder met foto's van Kim Kardashian en krijgen toch een blauw vinkje dat bewijst dat wij de persoon zijn op de foto. Anna Petrosyan van de VRT NWS checkredactie legt uit hoe ze dat deed.

Krijg je borstkanker door witte wijn?

Is alcohol schadelijk vanaf het eerste glas? Dokter Marleen Finoulst van Gezondheid en Wetenschap is de bangmakerij beu. Studeren overbodig door AI? Redacteur Bram Vandendriessche deed onvoorbereid mee aan een examen programmeren en gebruikte AI. Professor Ruben Verborgh heeft Brams proefwerk verbeterd. En zwemmen er dolfijnen met explosieven in de straat van Hormuz? Tim Pauwels (VRT NWS) scheidt feit van fictie.

Valse wijnscores op Vivino en fake news in de favela

Fofoca in de favela! In Brazilië is 9 op de 10 inwoners van de favelas slachtoffer van fake news. Met gevolgen voor hun veiligheid, gezondheid en geloof in de democratie. Braziliëkenner Annelies Beck (VRT NWS) vertelt over fofoca (geroddel) en de rol van WhatsApp. Vivino is een populaire app met scores voor wijnflessen. Al mag je die niet altijd geloven ontdekte Justine Viene van de checkredactie na een tip van een luisteraar.

Mythes over heksen en een valse volksrepubliek in Estland

We gooien alle mythes over heksen op de brandstapel met historica Maartje van der Laak, auteur van het boek Heksenjacht. In Estland zou de Volksrepubliek Narva uitgeroepen zijn én erkend door Rusland, met een rol voor een Belgische generaal. Rien Emmery factcheckt het verhaal. Tim Pauwels fileert feit van fictie over de eeuwige jeugd, vechtende VRT-journalisten en ontbrekende plaatsnamen op kaarten van Libanon.

Stemacteur Nicolas hoort zichzelf in reclamespot die hij nooit heeft ingesproken

Voice-overs worden gekloond met AI. Het overkwam stemacteur Nicolas Cherlet zonder dat hij het wist. Heeft zijn beroep nog toekomst? We spreken ook met Loïc Thaler van BEVLA, de federatie van stemacteurs. Rika Ponnet biedt psychologische hulp bij de vraag: mijn ouders gebruiken foto's van mijn kinderen in AI-programma's en ik wil dat niet, hoe pak ik dat aan? Luc van Bakel (VRT NWS) waarschuwt voor deepfakes bij verkiezingen en politieke propaganda.

Porno en deepfake: de toekomst of een bedreiging?

Deepfake in de porno en modellenwerelæ: bedreiging of de toekomst? We spreken met topmodel Hannelore Knuts en pornoster Gigi Max. Filmpjes van schattige mini-ezels gaan viraal? IA met AI? Dorien Vanmeldert (VRT NWS) legt uit. Hoe is de politiek veranderd door AI en deepfakes? Fatma Taspinar trok naar de Wetstraat en sprak onder meer met premier Bart De Wever (N-VA). En pastoor Wim Simons uit Zonhoven kreeg op WhatsApp plots berichten van de paus.

De deepfake is eeuwen oud. En topdokters zijn slachtoffer van AI.

Artificiële intelligentie blijkt een vloek en een zegen voor de medische wereld. Topdokter Geert Meyfroidt en viroloog Marc Van Ranst worstelen met oplichters die deepfakes van hen maken. Chirurg Pieter De Backer smeekt dan weer voor méér deepfakes van zijn patiënten voor betere operaties. Mensen bedriegen met valse beelden is niets moderns maar blijkt eeuwen oud, weet historicus en factchecker Rien Emmery. Van een patat van 40 kilo tot de cupido van Michelangelo.