Historische Vertelsels - Geschiedenis van de Lage Landen

Laatste aflevering:10 okt 2021 – 17 | “En toch gaan we naar huis”! Blankenburg, dodenmars en redding door het Rode Kruis (1944-1945) | Louis Boeckmans en het verzet | Reeks 4 #E03

Historische Vertelsels - Geschiedenis van de Lage Landen

Historische Vertelsels – Geschiedenis van de Lage Landen is een geschiedenis podcast met historische verhalen over België en de Lage Landen, verteld door Gids53 / Jo Van Dessel (historicus en professioneel gids). De focus ligt op WOII (Tweede Wereldoorlog), de middeleeuwen en de vroeg moderne periode (16e eeuw). De verhalen spelen zich vooral af in (groot) Antwerpen, in het Fort van Breendonk en in Vlaanderen tout court. Sinds Covid maak ik deze podcast vanuit mijn zolderkamer: ik schrijf en vertel de afleveringen, doe interviews, en mix alles af met muziek en subtiele sound effects. Per reeks breng ik onze ‘Belgische’ geschiedenis tot leven doorheen de bril van de mensen die ze beleefden: historische personages — soms bekend, soms helemaal anoniem. Vanuit hun persoonlijke levensverhaal, hun keuzes, werk en dagelijkse leven leg ik de link met de grote geschiedenis en het tijdvak waarin ze leefden. De podcast is gelinkt met mijn gidswerk in de Historische Vertelsels-tours en met mijn Historische Lezingen. Veel luisterplezier — en volg/subscribe zodat je geen nieuwe aflevering mist. Gids53 (Jo Van Dessel)

Door Gids 53

Volg podcast

Luister via:

Afleveringen

17 | “En toch gaan we naar huis”! Blankenburg, dodenmars en redding door het Rode Kruis (1944-1945) | Louis Boeckmans en het verzet | Reeks 4 #E03

Dit is de derde en laatste episode over het leven van Louis Boeckmans. Vanuit KL Buchenwald wordt Louis overgebracht naar het voorkamp Blankenburg-Oesig. Het wordt winter 1944 en het leven in het kamp wordt steeds moeilijker: werken in het beruchte “dodencommando K”, honger en koude, en bijna dagelijkse SS-terreur. Overleven kan enkel door wilskracht en kleine ‘gelukjes’. In april 1945 komt de bevrijding dichterbij, maar niet voordat Louis en duizenden anderen op Dodenmars worden gestuurd. Meer dood dan levend wordt hij uiteindelijk gered door het Zweedse Rode Kruis. Kleindochter Lydia Boeckmans vertolkt opnieuw prachtig de stem van haar grootvader. Met grote dank opnieuw aan Eddy Vandepoel voor de geluidsfragmenten van Louis. Veel luisterplezier! Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.

16 | Op weg naar de hel. Breendonk, deportatie en Buchenwald (1944) | Louis Boeckmans en het verzet | Reeks 4 #E02

Na hun arrestatie worden Louis Boeckmans en zijn broer naar het SS-Auffanglager Breendonk gevoerd. Wat volgt is geen ondervraging meer, maar de harde realiteit van een kampregime: geweld, dwangarbeid, vernedering en moord, dag na dag, aan den lijve ondervonden. Wanneer ze na veertien dagen worden weggevoerd, denken ze even dat vrijlating in zicht is. In Antwerpen volgt de ontnuchtering: samen met meer dan 800 andere gevangenen gaan ze op transport richting Duitsland. Waar in Duitsland, dat weet niemand. Vanuit de beestenwagon werpt Louis nog snel een briefje naar buiten, geadresseerd aan zijn vriendin Germaine,in de hoop dat iemand het vindt. In augustus 1944 staat Louis voor de poort van de hel: SS Konzentrationslager Buchenwald. Kleindochter Lydia Boeckmans vertolkt opnieuw de stem van haar grootvader. Met grote dank aan Eddy Vandepoel voor de geluidsfragmenten van Louis. Veel luisterplezier! Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.

15 | De jeugdjaren in Tessenderlo (1923-1940). De Duitse inval en het verraad | Louis Boeckmans en het verzet | Reeks 4 #E01

Dit is de eerste episode over het leven van Louis Boeckmans, verzetsman en één van de laatste overlevers van Fort Breendonk. Louis overleed op 18 juli 2021, enkele weken voor de opnames, maar hij heeft de aanzetten voor de podcast nog kunnen horen. In deze episode keren we terug naar Tessenderlo en volgen we de jonge Louis tussen 1923 en 1944. Wanneer hij 17 is breekt de Tweede Wereldoorlog (WOII) uit, en de ramp in de fabriek van Tessenderlo Chemie duwt hem, bijna toevallig, richting het verzet tegen de nazi-bezetter. Wat begint als “helpen waar je kan”, wordt een gevaarlijk spel van onderduiken, wantrouwen en angst. Uiteindelijk gaat het mis: Louis en zijn broer worden verraden, en na een drieste inval van de SS worden ze meegenomen voor verhoor. Een verhaal over liefde en verdriet, moed en kwetsbaarheid, tegen de achtergrond van bezet België. Kleindochter Lydia Boeckmans vertolkt de stem van haar grootvader. Veel luisterplezier! Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.

14 | De ondergang van de Comte de Smet de Naeyer. De Golf van Gascogne en de doofpotoperatie (1906) | Aalmoezenier Eduard Cuypers | Reeks 3 #E03

In deze derde en laatste episode over Eduard Cuypers, aalmoezenier uit Stabroek, lijkt alles eerst goed te komen. In Antwerpen én in Stabroek is het groot feest wanneer de Comte de Smet de Naeyer aanmeert na zijn eerste lange reis: bijna iedereen is veilig terug thuis, de wereldreis zit erop, tijd voor de familie… denkt men. Maar na drie maanden in het droogdok voor nazicht en herstellingen vaart het schoolschip opnieuw uit, dit keer richting Zuid-Afrika. Reeds op 17 april 1906 begint de Comte water te maken. Twee dagen later zinkt hij in de Golf van Gascogne. 33 mannen verdrinken, onder wie Eduard Cuypers. België is in shock. Er wordt naar verklaringen gezocht en naar een zondebok. De pers smult van de ramp, terwijl veel antwoorden in de doofpot verdwijnen… tot jaren later de echte oorzaken stilaan boven water komen. Dankzij het dagboek van één van de cadetten kunnen we het eerste, noodlottige deel van die laatste reis nog meemaken vanop het dek. Een verhaal in de tijdsgeest van het begin van de 20e eeuw. Veel luisterplezier! Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.

13 | De maidentrip van de Comte de Smet de Naeyer. Van Antwerpen naar Valparaíso, Chili (1905-1906) | Aalmoezenier Eduard Cuypers | Reeks 3 #E02

In deze tweede episode slaagt Eduard “Ward” Cuypers erin om, met de steun van Antwerps gouverneur Jan Frans Cogels, benoemd te worden tot aalmoezenier op het Belgische schoolschip Comte de Smet de Naeyer. Op 12 februari 1905 vertrekt het schip vanuit Antwerpen op zijn allereerste wereldreis. Er zijn 58 bemanningsleden aan boord, waaronder 28 cadetten of leerling-zeevaarders. Bestemming: Valparaíso (Chili). Lading: 3000 ton cement. Aan de hand van het reisverslag van één van die cadetten volgen we de 11 maanden durende tocht van schip en aalmoezenier: het leven aan boord, discipline en kameraadschap, en hoe Cuypers zijn plaats vindt tussen jonge zeevaarders op een Belgisch schip dat de wereldzeeën bevaart. Een verhaal in de tijdgeest van de late 19e eeuw. Veel luisterplezier! Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.

12 | “Een jonge priester zijn wereldwijde droom”. Stabroek, de Belle Époque en het imperialisme van de 19 eeuw | Aalmoezenier Eduard Cuypers | Reeks 3 #E01

Dit is het eerste deel over het leven van Eduard “Ward” Cuypers, een jonge priester uit het polderdorp Stabroek, maar met een grote droom: de wereld zien en Belgen bijstaan op verre reizen, in volle Belle Époque en koloniale tijdsgeest. Ward zoekt actief naar kansen om te vertrekken. Een geplande missie richting China valt op het laatste moment in het water, maar er dient zich snel een unieke nieuwe rol aan: aalmoezenier worden op België’s eerste schoolschip, de Comte de Smet de Naeyer. Een stalen driemaster die de wereldzeeën zal bevaren, genoemd naar graaf Paul de Smet de Naeyer, de toenmalige Belgische eerste minister en bezieler van het project. Een verhaal over ambitie, avontuur en roeping, aan boord van een schip dat België letterlijk op de wereldkaart wil zetten. Veel luisterplezier! Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.

11 | Luistervoer: Marjan Debaene over de Borreman-clan in historisch perspectief | Passier Borreman (1470-1537) | Reeks 2 #E06

In deze 2e Luistervoer ga ik in gesprek met Marjan Debaene, kunsthistorica en curator Oude Collecties in het Museum M in Leuven. Zij kent de Borremanfamilie als geen ander en ze is gepassioneerd door middeleeuwse en Renaissance beeldhouwkunst. Heel veel luisterplezier. Heel veel dank aan Marjan voor haar tijd en visie. Ook te bekijken op Youtube: https://www.youtube.com/watch?v=tkvm8Ud5CvQ. Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.

10 | Feest in Herentals! Het Crispinusretabel ingehuldigd in 1520. 500 Jaar Borreman-erfgoed | Passier Borreman (1470-1537) | Reeks 2 #E05 (remix)

Remix 2026 na een copyright issue. In dit 5e en laatste deel beleven we de grote finale van het verhaal rond Passier Borreman en het retabel van Crispinus en Crispinianus. In de Bovenkerk van Herentals wordt het kunstwerk plechtig ingehuldigd met een dankmis: de gelovigen kijken hun ogen uit bij zoveel vakmanschap, dramatiek en detail. Elke scène is al straffer dan de andere: de foltertaferelen volgen elkaar op en tonen hoe beeldsnijderskunst, devotie en middeleeuwse verbeelding samenkomen in één overweldigend geheel. Maar wat gebeurt er daarna met het retabel, wanneer vanaf het midden van de 16e eeuw de tijden veranderen in de Nederlanden? Je ontdekt het allemaal in deze slotaflevering—met ook aandacht voor het feit dat Crispinus en Crispinianus recent hun 500e verjaardag vierden: reden genoeg voor een passend feestje. Dank voor het trouwe luisteren, dank aan iedereen die meewerkte aan deze reeks—deel ze gerust met vrienden en kennissen—en tot in de volgende reeks. Veel luisterplezier! Buiten de muziek is dit dezelfde episode dan die van 2021. Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.

09 | Passier maakt het Crispinusretabel. Eén project, teamwork en het transport naar Herentals (ca. 1520) | Passier Borreman (1470-1537) | Reeks 2 #E04

Deel 4 staat volledig in het teken van de productie van het retabel van Crispinus en Crispinianus in de Brusselse workshops van Passier Borreman en zijn partners. Passier en zijn medewerkers snijden en beeldhouwen de vele figuren, panelen en details die samen het verhaal tot leven brengen voor de opdrachtgevers in Herentals.Tijdens het werk komt broer Jan III Borreman langs in het atelier. Samen nemen ze één personage extra kritisch onder de loep: Rictius Varus, de christenhater en folteraar van de twee heiligen, en naast hen zelf de hoofdrolspeler in het verhaal. Als de beeldsnijwerken klaar zijn, wordt er getoost op het succes… maar het spannendste moet dan nog beginnen.Want het afgewerkte, geassembleerde retabel moet vervolgens heelhuids van Brussel naar Herentals geraken: een staaltje 16e-eeuwse logistiek! Veel luisterplezier! Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.

08 | Passier ontwerpt het Crispinusretabel. De Gulden Legende en het atelierwerk in Brussel (15e–16e eeuw) | Passier Borreman (1470-1537) | Reeks 2 #E03

In dit derde deel vinden de leerbewerkers van Herentals hun weg naar de werkplaats van Passier Borreman in Brussel. Ze leggen hun wensen op tafel voor een nieuw retabel over het leven van 2 christelijke martelaren: Crispinus en Crispinianus. De Gulden Legende uit de 13e eeuw levert de mosterd waarop het verhaal is geschoeid (what's in a name). In het atelier werken Passier, zijn medewerkers en externe partners en experten het hele project uit. In Herentals tekent men het contract dat de productie van het kunstwerk in gang zet; de 2 broers worden weer tot leven gewekt in de handen van Passier. Veel luisterplezier! Volg de podcast en krijg automatische updates! @luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. Alle artwork is AI generated.