Laatste aflevering:19 dec 2023 – Aflevering 23 - De rechter als wetgever?
Tegenvoets
De scherpe blik van 2 juristen op actualiteit en maatschappij. Walter Van Steenbrugge en Johan Vande Lanotte kijken met één oog naar wat leeft in onze samenleving en met het andere naar de wet en het recht. “Als we onze opinie geven, zullen we de luisteraars soms uit hun comfortzone halen, hen doen nadenken en doen kijken naar wat zich naast de mainstream afspeelt. Daarom noemen we onze podcast ‘Tegenvoets’.” Tegenvoets - een nieuwe podcast met Walter Van Steenbrugge en Johan Vande Lanotte.
Een controversieel arrest. Dat is het minste wat je kan zeggen over het oordeel van het Hof van Beroep in Brussel rond de klimaatzaak, eind vorige maand.
“Het Hof van Beroep oordeelt dat het nalatige klimaatbeleid van de Belgische overheden een schending van de mensenrechten en de zorgplicht uitmaakt. Als herstelmaatregel voor de vastgestelde onwettelijkheid werd een gerechtelijk bevel opgelegd om minimaal 55% broeikasgasemissiereductie te realiseren in 2030.”
Opmerkelijk is dat het percentage hoger ligt dan wat de Europese Unie vooropstelde (48%). Kan een rechter de wet naast zich neerleggen en zelf de rol van wetgever overnemen?
Luister naar de nieuwe Tegenvoets waarin Walter en Johan het hebben over de rol van de rechter. Hoe actief mag die zijn op de zitting, en bij de uitspraak? En hoe komen ze bij Paul Vanden Boeynants terecht?
In 2014 werd ons land door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens veroordeeld voor een falend gevangenisbeleid, omdat gevangenen hun straf uitzitten in inhumane omstandigheden. Negen jaar later is er amper iets veranderd. We slagen er bijvoorbeeld nog altijd niet in om iedere gevangene een bed te geven.
Enkelbanden zouden een oplossing kunnen zijn voor de overbevolking van gevangenissen, maar in de praktijk blijkt dat niet te werken. Het aantal enkelbanden stijgt, maar het aantal gedetineerden blijft ook stijgen.
Hoe komt dat?
“Het buikgevoel zegt: veroordeelden moeten naar de gevangenis. Maar rationeel gezien bewijs je de maatschappij daarmee een slechte dienst. Ons gevangenisbeleid creëert misdaad.”
Luister naar een nieuwe aflevering van Tegenvoets waarin Johan en Walter oplossingen aanreiken en een antwoord formuleren op deze vraag: is in 2023 een gevangenisstraf het juiste antwoord op strafbaar gedrag?
De Plopsa Case. De naam klinkt luchtig, maar dat is de zaak allerminst. Een man reed begin dit jaar naar de Miss België-verkiezing in Plopsaland De Panne. Volgens het federaal parket had de Limburgse politie informatie dat de man daar een aanslag zou willen plegen. Hij werd opgepakt. En neergezet als terrorist. Achteraf blijkt dat simpelweg niet waar. Maar toch bleef hij in de gevangenis. Zelfs na beroep en Cassatieberoep. Nochtans, er waren vaststellingen dat de man lijdt aan een geestesziekte.
Enter ‘rule 39’ bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Een voorlopige maatregel die afdwingbaar is. En in deze zaak essentieel bleek om de man te laten overplaatsen naar een psychiatrische kliniek.
In bredere context blijven er vragen over wat we als maatschappij doen met geesteszieken die misdrijven plegen of dreigen te plegen. Waarom belanden zij zo vaak in een reguliere gevangenis?
Walter en Johan gaan het debat over geestesziekte en strafrecht aan in deze aflevering van Tegenvoets.
De Turkijezaak, dat is de naam die ze bij het kantoor van Walter en Johan aan alle démarches rond Turkije, sinds de vermeende staatsgreep in 2016, hebben gegeven. Net na de staatsgreep wordt het kantoor gecontacteerd door Gülenisten en andere minderheden die in Turkije werden vervolgd. Overtuigd door de vele schrijnende getuigenissen steekt het kantoor de handen uit de mouwen en krijgt het wereldwijd de lead in de Turkijezaak.
Er komen stappen naar het Belgische parlement en de Verenigde Naties, maar die leveren, om verschillende redenen, niet het gewenste resultaat. Vervolgens komt Johan op het briljante idee om een Turkijetribunaal te organiseren met parallelle rechtspraak. Gesteund door die rechtspraak en de feitelijke schending van mensenrechten legt het kantoor klacht neer bij het Internationaal Strafhof. Wat zijn de kansen op een veroordeling van Turkije? En zijn er nog rechtsmiddelen?
Luister naar het hele verhaal, dat begint in de zomer van 2016.
Zowel in Brussel als in New York loopt er momenteel een groot terrorismeproces. In Brussel na de aanslagen in Brussel en Zaventem in 2016, in New York na een dodelijke raid met een pick-uptruck in 2017. Het kantoor van Walter en Johan verdedigt slachtoffers van de raid in New York en is daarom getuige van de procesgang in de VS.
En een assisenproces in de VS ziet er anders uit: de rol van de rechter, de positie van de procureur, de omgang met de dader, de rechten van het slachtoffer, enzovoort. Walter en Johan zien voordelen van de Amerikaanse aanpak, maar merken ook op dat België op een belangrijk punt verder staat.
De verschillen in assisen afgewogen, luister naar de nieuwe aflevering van Tegenvoets.
De euthanasiewet is ongrondwettig. Dat is de conclusie die het Grondwettelijk Hof naar buiten bracht afgelopen week, op donderdag 20 oktober.
Een bijzondere conclusie met verstrekkende gevolgen… in goede zin. Want artsen die een procedurefout maken bij een euthanasie kunnen vanaf nu niet meer worden vervolgd voor gifmoord.
Walter Van Steenbrugge was vanaf 2019 de raadsman van een arts die precies dat overkwam, Joris Van Hove. Hij handelde ter goeder trouw en conform de grondvoorwaarden van de wet. Maar door procedurefouten kwam hij toch in de beklaagdenbank van assisen terecht, beschuldigd van gifmoord, samen met twee andere artsen. Het zogenaamde euthanasieproces.
Walter en Johan reconstrueren één van de meest spraakmakende processen van de laatste decennia en duiden het belang van de uitspraak van het Grondwettelijk Hof. “Sinds het euthanasieproces gebeurt euthanasie weer meer in het geniep. Dat kan nu keren.”
Begin deze week, op maandag 10 oktober, had het grootste proces uit de geschiedenis van ons land moeten beginnen. Het terrorismeproces volgend op de aanslagen van 22 maart 2016 in Brussel en Zaventem. Maar de beschuldigdenboxen in de rechtszaal - kooien, zoals ze worden genoemd - bleken onaanvaardbaar voor de verdediging en de rechter is hen daarin gevolgd. Dus moet de infrastructuur worden aangepast. In afwachting van het proces zoomen Johan en Walter uit om het te hebben over het hof waar het proces plaatsvindt, het hof van assisen.
Het hof van assisen in ons land bestaat al bijna 200 jaar. Het is een buitenbeentje binnen justitie, maar tegelijk een stug instituut dat zich niet zomaar laat aanpassen. Hoe komt dat? En is het uit de tijd, of net een houvast? Kunnen volksrechters dezelfde kwaliteit brengen dan beroepsrechters? Johan en Walter werpen vragen en antwoorden op in deze aflevering van Tegenvoets.
Geen zomer zonder zorgen op het kantoor bij Walter en Johan. Op donderdag 12 augustus klinkt plots een donderslag bij heldere hemel: Walter Van Steenbrugge wordt door het openbaar ministerie aangeklaagd voor lidmaatschap van een criminele organisatie en dient te verschijnen voor de raadkamer. Voor Walter goed en wel beseft wat er is gebeurd, staat het in alle kranten en op alle sites. Wat is er aan de hand?
In deze aflevering van Tegenvoets volgt een nauwgezette reconstructie van de feiten. Al snel blijkt dat het openbaar ministerie roekeloos en lichtzinnig te werk is gegaan. Was het onwetendheid of kwaad opzet, en welk van die twee is dan het ergst?
Het relaas van een onthutsende affaire.
Het is zomer en Walter en Johan nemen wat afstand van de actualiteit om te kijken naar een instelling die als een rode draad doorheen deze podcastreeks loopt: het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg. Met een wereld in beweging is ook dat Hof in beweging. Hoe gaat het ermee in deze troebele tijden waarin de rule of law niet meer eenduidig het hoogste goed is? Politieke, culturele of religieuze krachten mengen zich. En dat gebeurt meer en meer. En niet alleen in Turkije of Polen...
Walter en Johan leggen uit hoe het Hof is ontstaan, wat het precies doet, welke evoluties het heeft doorgemaakt en wat vandaag de pijnpunten zijn. Want dat het systeem kraakt, is zonneklaar.
Operatie Kelk. Het grote onderzoek naar seksueel misbruik in de Kerk. Afgelopen week werden Walter Van Steenbrugge en Christine Mussche daarover geïnterviewd door HUMO. Na twaalf lange jaren van (gedwarsboomd) onderzoek staan de slachtoffers die zij verdedigen in deze zaak nergens. Hoe is dat zover kunnen komen? Wat is er allemaal gebeurd? In het HUMO-interview komen antwoorden, maar worden ook cruciale passages weggelaten.
Daarom willen Christine en Walter graag het hele verhaal nog eens doen. Operatie Kelk was voor hun kantoor een investering zonder voorafgaande, zowel financieel, juridisch-technisch als ook emotioneel. De moed om tegen de Kerk op te boksen, de onmacht die zich vertaalt in tristesse en, ten slotte, de vreselijke verhalen van de slachtoffers.
Luister hier naar het verhaal van Operatie Kelk, van het prille begin in 2010 met de Danneels-tapes en de val van Roger Vangheluwe, tot het absurde einde met de verdwenen kartonnen dozen.
0:000:00
Wij gebruiken cookies voor advertenties en statistieken. Privacybeleid