Laatste aflevering:3 nov – 15. De oorlog in Oekraïne en zijn historische parallellen: in gesprek met Tom Simoens
Weeral WO2
Weeral Wereldoorlog 2?! Weten we daar al niet alles over? Neen, want onze collectieve herinnering verandert en de geschiedenis vervaagt. Bovendien zijn er heel wat stemmen die we nog nooit hoorden en groeien er nieuwe inzichten. In deze podcast onderzoeken Nico Wouters en Koen Aerts hoe we vandaag met WO2 omgaan en wat de wetenschap voor nieuws te zeggen heeft. Dus ja, weeral WO2!
Weeral WO2?! trok op een verkennende missie naar vestingstad Diest, voor onze eerste aflevering opgenomen voor een live publiek. Ons tactisch doel: een gesprek met de sympathiekste militair die we kennen; luitenant-kolonel Tom Simoens. Zijn boek ‘De mythe van de nieuwe oorlog’ trekt historische parallellen tussen de oorlog in Oekraïne en de oorlogen van de 20ste eeuw. Met schijnmanoeuvres en omtrekkende bewegingen probeerden we de verdediging van Tom Simoens te doorbreken. Maar zijn contraspionage en ‘mission command’ lieten hem toe onze aanvalsgolven af te weren en te counteren met een gedegen ‘maneuver warfare’. Als dit chinees is: luister naar de aflevering en lees het boek!
U vindt hier het boek De Mythe van de Nieuwe Oorlog. Oorlogsvoering van Oekraïne tot de Eerste Wereldoorlog.
En lees ook zeker het interview met Tom Simoens over zijn nieuwe boek in De Morgen van 24 oktober 2026.
Haast iedereen kent het beruchte doorgangskamp van Breendonk. Toch heeft het nieuwe boek van Dimitri Roden als ondertitel: ‘een nieuwe geschiedenis’. Wat is er eigenlijk zo nieuw aan dit boek? Welke delicate aspecten van deze geschiedenis worden voor het eerst belicht? En bovenal: waarom werd Nico Wouters als expert op onrechtvaardige manier uit de VRT-reeks over Breendonk gehouden? Interessante vragen, de ene al belangrijker dan de andere. De antwoorden op deze en andere vragen krijgt u in dit gesprek met historicus Dimitri Roden.
Voor meer informatie:
Een beschrijving van het boek van Dimitri Roden, Breendonk, een nieuwe geschiedenis, uitgegeven bij uitgeverij Ertsberg
In het Letterenhuis gingen we in gesprek met schrijver Jeroen Olyslaegers over zijn veelgeprezen oorlogsroman Wil (2016). Hoe vat je de morele ambiguïteit van oorlog in een roman? Hoe verhoudt fictie zich tot historisch onderzoek? Welke invloed had de collaboratie van Olyslaegers’ grootvader op zijn schrijverschap en op de keuzes die hij als auteur maakt? En zou hij ooit een roman over het verzet willen schrijven? Deze en vele andere vragen komen aan bod in een open gesprek over schrijverschap, historische verantwoordelijkheid en de (on)mogelijkheid om de oorlogservaring in woorden te vatten.
Meer informatie:
De website van Jeroen Olyslaegers
Auteurslezingen van Jeroen Olyslaegers
Een recensie van Wil, en nog een andere recensie van het boek door Marnix Beyen.
Koen en Nico zaten op de eerste rij tijdens de persvisie van Pressure, de film over de weermannen achter D-Day. Hoe verhoudt deze film zich tot de realiteit? En wat leert de relatie tussen generaal Eisenhower en veldmaarschalk Montgomery ons over de dynamiek tussen Koen en Nico? We herstellen ook een historisch onrecht en besteden aandacht aan de vergeten Belgen die D-Day mee mogelijk maakten. En we geven vijf duotickets weg voor Pressure dankzij Kinepolis!
Voor wie zich echt wil inlezen in de achtergrond van de film Pressure, bestaat er ook echt onderzoek:
Stagg, James Martin. Forecast for Overlord, June 6, 1944. London: Ian Allan Ltd., 1971.
Ross, John E. The Forecast for D-Day: And the Weatherman Behind Ike's Greatest Gamble. Guilford, CT: Lyons Press, 2014.
Petterssen, Sverre. Weathering the Storm: Sverre Petterssen, the D-Day Forecast, and the Rise of Modern Meteorology. Edited by James Rodger Fleming. Boston, MA: American Meteorological Society, 2001.
Voor meer informatie over Hugo van Kuyck:
Zijn wikipedia pagina
Een artikel op de VRT nieuws website
Een artikel van Antwerpen Herdenkt
Voor meer informatie over Odon Godart:
Zijn Wikipedia pagina
Een artikel van de RTBF
Wat doet een artikel over oorlogsbelastingen vandaag nog in de Belgische begroting? Heeft de Belgische staat nog tientallen miljoenen euro’s geparkeerd? In deze aflevering verdiepen Koen en Nico zich in de opvallend levende geschiedenis van een speciale belasting uit de jaren veertig van vorige eeuw. In welke mate laat de oorlog nu nog sporen na in het parlementaire werk? Hopelijk luistert het halfrond mee, want het is voer voor een schriftelijke vraag aan de huidige ministers van Financiën en Begroting.
Wil je meer weten?
AERTS K., “Repressie zonder maat of einde?” De juridische reïntegratie van collaborateurs in de Belgische Staat na de Tweede Wereldoorlog, Academia Press, 2014, 568 p.
BAMMENS, N., “Taxing Wartime Profits: Belgian Measures at the End of World War II” in DE PIETRO, C., PETERS, C. en KEMMEREN, E. (eds.), A Journey Through European and International Taxation. Liber Amicorum in Honour of Peter Essers, Wolters Kluwer, 2024, 25-35.
DESCHRIJVER, D., Inkomstenbelastingen 1919-2020. Buitengewone en tijdelijke heffingen, KnopsPublishing, 2021, 244 p.
DESCHRIJVER, D., "Hoe ongewoon was de 'speciale belasting op winsten voortvloeiend uit leveringen en prestaties aan den vijand’, zoals ingevoerd door de wet van 15 oktober 1945?" in HENDRICKX C., VAN GOMPEL J., DE RAEDT S. en HEYRMAN K.(eds.) 50 JAAR TFR Hommage Hubert Dubois, KnopsBooks.com, 2025, 141-163.
WATTEYNE, S., Lever l’impôt en Belgique. Une histoire de combats politiques (1830-1962), CRISP, 2023, 424 p.
Er bestaat ook een podcast van de KU Leuven die de belastingen behandelt: Aflevering 6 - Oorlog en belastingen (deel 2) - Aan de keizer - Podcast Episode - Podscan.fm: https://podscan.fm/podcasts/aan-de-keizer/episodes/aflevering-6-oorlog-en-belastingen-deel-2
Maar liefst 225,000 Belgische militairen worden als krijgsgevangenen geïnterneerd in de zomer van 1940. Sommige mensen, waaronder Koen Aerts, denken dat de geschiedenis van deze krijgsgevangenen een saai verhaal is van lang wachten en eindeloze verveling. Met zijn boek ‘Ontwapend’ uit 2025 bewijst Karel Strobbe het tegendeel. Een boek dat niets te laat komt, want het is één van de ‘vergeten’ groepen van WO2 in België. Samen met de auteur spreken we over de ‘Flamenpolitik’, de tewerkstelling, de contacten met het thuisfront, de mentale impact van het gevangenschap tot het verzet.
Voor meer informatie is er uiteraard het boek van Karel Strobbe, Ontwapend: Belgische krijgsgevangenen in het Duitse Rijk 1940–1945, 2025, Antwerpen: Horizon. https://www.horizon.be/boek/3280/karel-strobbe-ontwapend.html
Zie ook de webpagina van Karel Strobbe en zijn auteurslezingen: https://www.auteurslezingen.be/karel-strobbe
Het onwaarschijnlijke verhaal over een megalomaan project waarin koning Leopold III toont dat hij ook na de oorlog nog foute beslissingen kon nemen. De bromance van onze voormalige koning met een oud-nazi illustreert hoe de schaduw van het koningshuis lang na de oorlog over het verzet bleef hangen.
Terwijl Koen in geuren en kleuren vertelt met de hem kenmerkende passie probeert Nico te begrijpen wat we nu eigenlijk moeten onthouden uit dit opmerkelijke, vandaag grotendeels vergeten verhaal.
Voor meer informatie:
De Groof, M., Gabriels, B., & Aerts, K. (2026). A royal zero hour?: Belgian King Leopold III and SS officer Ernst Schäfer making Masters of the Congo Jungle (1958). In B. Gabriels, G. Willems, & B. Rochet (Eds.), Cinema in Post-War Belgium: Rebuilding Screens and Identities, 1944-1967 (pp. 339–360). Leuven University Press. (https://www.jstor.org/content/oa_chapter_edited/jj.37198839.21)
Zie ook de volgende stukken van Matthias De Groof:
De Groof, M., From Leopold III’s master of the jungle to contemporary Congolese eco-cinema: Postcolonial resonance. In P.-P. Fraiture (Ed.),Unfinished histories: Empire and postcolonial resonance in Central Africa and Belgium (pp. 337–358). Leuven University Press. 2022.
De Groof, M., “The Pangolin of Film and Photobooks. The Multiple Contradictions of Les Seigneurs de la Forêt". Trigger #2 : Uncertainty,FOMU / Fw:Books. 2020. pp.65-71.
De Belgische staat heeft de Vlaamse beweging bewust willen breken na WO2, via een politieke justitie. Zo luidt tenminste een van de hardnekkigste mythes over de oorlog. Ook vandaag zijn er nog veel mensen die dat denken. Maar is dat wel zo?
In deze aflevering komt Koen Aerts op de proppen met enkele verrassende inzichten die ingaan tegen alles wat we denken te weten. Nico Wouters heeft ook zijn huiswerk gedaan maar doet vooral zijn best om alles netjes samen te vatten.
Meer informatie:
Aerts, Koen, ‘Genade’, https://www.belgiumwwii.be/nl/belgie-in-oorlog/artikels/genade-repressie.html
Aerts, Koen, ‘Repressie’, https://www.belgiumwwii.be/nl/belgie-in-oorlog/artikels/repressie.html
Aerts, Koen, ‘Eerherstel’, https://www.belgiumwwii.be/nl/belgie-in-oorlog/artikels/militair-gerechtshof-repressie.html
Aerts Koen, "De bestraffing van de collaboratie na de Tweede Wereldoorlog : mild in Vlaanderen en streng in Franstalig België? Een pleidooi voor een sociale geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog”, in: Wetenschappelijke Tijdingen op het gebiede van de geschiedenis van de Vlaamse Beweging, 73 (1), pp. 34-65link hier: https://openjournals.ugent.be/wt/article/id/79264/
Aerts Koen, “Repressie zonder maat of einde?” De juridische reïntegratie van collaborateurs in de Belgische Staat na de Tweede Wereldoorlog. Academia Press, 2014. Link hier: https://www.google.be/books/edition/_/UnJVDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1
Huyse Luc, Dhondt Steven (red.), Onverwerkt verleden. Collaboratie en repressie in België, 1942-1952. Een update na dertig jaar, Kritak, 2020. Review hier: https://journalbelgianhistory.be/nl/system/files/edition_data/articlepdf/recensie_Campion.pdf
Kossmann, Ernst Heinrich, De Lage Landen 1780-1980, Amsterdam, 1986, Deel II. Link hier: https://www.dbnl.org/tekst/koss002lage01_01/
Wils, Lode, Honderd jaar Vlaamse beweging. 3. Geschiedenis van het Davidsfonds in en rond Wereldoorlog II, Leuven, 1989.
Was D-Day eigenlijk maar een onbelangrijke gebeurtenis in het licht van het oostfront? Werd Nazi-Duitsland niet vooral verslagen door de Sovjet-Unie? Naar aanleiding van de herdenking van 6 juni, - ‘The Longest Day’ – lanceren wij onze ‘longest episode’. Een epische episode, het oostfront en D-Day waardig. Terwijl Koen de dubbele agenda van de kapitalistische geallieerden aanklaagt, probeert Nico krampachtig te wijzen op het belang van brandstof, de zeemacht en strategische aanvoerlijnen. Als echte geallieerden landen Koen en Nico gelukkig wel op een gemeenschappelijke conclusie.
Voor meer informatie, of werken vermeld in de episode:
Eric Hobsbawm. Een eeuw van uitersten: de korte twintigste eeuw 1914–1991. Houten: Uitgeverij Spectrum, 2008.
Timothy Snyder, Bloodlands: Europe Between Hitler and Stalin. New York: Basic Books, 2010. ISBN 978-0-465-00239-9.
Phillips Payson O'Brien, How the War Was Won: Air-Sea Power and Allied Victory in World War II. Cambridge: Cambridge University Press, 2015. ISBN 978-1-107-01475-6.
Richard Hammond, Strangling the Axis: The Fight for Control of the Mediterranean during the Second World War. Cambridge: Cambridge University Press, 2020.
Overy, Richard. The Bombers and the Bombed: Allied Air War Over Europe, 1940–1945. New York: Viking, 2014.
Overy, Richard. Why the Allies Won. London: Jonathan Cape, 1995. (Herdruk: London: Pimlico, 1996.)
Overy, Richard. Russia's War. London: Allen Lane, 1998. (Oorspronkelijk verschenen als Russia's War: Blood upon the Snow, New York: TV Books, 1997.)
Glantz, David M., en Jonathan M. House. When Titans Clashed: How the Red Army Stopped Hitler. Lawrence: University Press of Kansas, 1995. Herzien en uitgebreid ed., 2015.
Bellamy, Chris. Absolute War: Soviet Russia in the Second World War. London: Macmillan, 2007.
Koen liet zich onder meer inspirereren door: Jacques Pauwels, De mythe van de goede oorlog, De mythe van de goede oorlog: Amerika en de Tweede Wereldoorlog (herziene uitgave), 2017.
Welke keuzes maak je, wanneer je tijdens WO2 het grootste bedrijf van België moet leiden? Nico Wouters kruipt in het hoofd van Narcisse Rulot, de grote baas van de NMBS tijdens de Duitse bezetting. We brengen het boeiende verhaal van een man die na de oorlog zowel een sanctie als een verzetserkenning kreeg. Welke keuzes maakte Narcisse Rulot en waarom? En waarom is zijn verhaal vandaag relevanter dan ooit?
Koen Aerts staat zowel garant voor de kritische vragen als voor de flauwe spoorweggrapjes.
Voor meer informatie:
De lemma’s over Narcisse Rulot en de NMBS in oorlogstijd op www.belgiumwwii.be:
https://www.belgiumwwii.be/nl/belgie-in-oorlog/personen/rulot-narcisse.html
https://www.belgiumwwii.be/nl/belgie-in-oorlog/artikels/nmbs-tijdens-de-oorlog-de.html
Zie ook de boeken:
B. Van der Herten, M. Van Meerten, & G. Verbeurgt (red.), Sporen in België: 175 jaar spoorwegen, 75 jaar NMBS. Leuven: Universitaire Pers Leuven, 2001.
Wouters, N., Bezet bedrijf: de oorlogsgeschiedenis van de NMBS : de deportaties en een spoorwegmaatschappij tussen collaboratie en verzet. Tielt: Lannoo, 2023..
0:000:00
Wij gebruiken cookies voor advertenties en statistieken. Privacybeleid